Ktoś obok Ciebie uległ wypadkowi. Krwawienie jest intensywne, krew w błyskawicznym tempie przesiąka przez ubranie. Masz dwie opcje. Możesz wpaść w panikę, albo wykorzystać tą wiedzę i założyć opatrunek uciskowy, czyli najprostszą i zarazem najskuteczniejszą technikę tamowania masywnych krwawień. A co najważniejsze – wszystko, czego potrzebujesz do jego wykonania, znajdziesz w standardowej domowej lub samochodowej apteczce, bez konieczności posiadania specjalistycznego sprzętu medycznego, i znajomości medycyny taktycznej. Zapraszam do czytania!
Czym jest opatrunek uciskowy i kiedy go stosować
Wiele osób, słysząc o pierwszej pomocy przy krwawieniach, wyobraża sobie owijanie rany bandażem, lub przyklejenie plastra. Jeszcze inni na pierwszym miejscu stawiają dezynfekcję rany. Takie podejście w sytuacji masywnego krwawienia może kosztować poszkodowanego życie.
Więcej o rodzajach ran, o tym kiedy stosować dezynfekcję, i czym ją zrobić przeczytasz w artykule o pierwszej pomocy przy ranach i skaleczeniach. A teraz wracamy do konkretnych krwawień i opatrunku uciskowego.
Opatrunek uciskowy to dynamiczna, celowa konstrukcja, której zadaniem jest fizyczne dociśnięcie uszkodzonych naczyń krwionośnych do głębiej położonych tkanek lub kości. W przeciwieństwie do zwykłego opatrunku osłonowego (jałowego), który ma jedynie chronić ranę przed brudem i zakażeniem, opatrunek uciskowy ma zatrzymać utratę krwi. A to właśnie duża utrata krwi jest jedną z głównych przyczyn zgonu w wyniku urazu.
Kiedy po niego sięgamy? Zawsze, gdy priorytetem jest tamowanie silnego krwawienia. Najczęściej są to sytuacje:
- głębokie rany cięte (np. rozbite szkło, wypadek z użyciem noża w kuchni).
- rany szarpane (wypadki przy pracy z maszynami, pogryzienia przez zwierzęta).
- wypadki komunikacyjne i poważniejsze urazy, w których dochodzi do uszkodzenia większych naczyń krwionośnych, oraz tkanek miękkich.
Czego potrzebujesz do założenia opatrunku uciskowego
Zanim przejdziemy do działania, musimy zajrzeć do apteczki. Dobra wiadomość jest taka, że nie potrzebujesz sprzętu rodem z pola walki. Skuteczny opatrunek uciskowy zbudujesz z trzech podstawowych elementów, które powinny znajdować się w każdej apteczce.
- Rękawiczki ochronne Krew to materiał zakaźny, a dobry ratownik dba o swoje bezpieczeństwo. Zanim dotkniesz rany, zabezpiecz własne ręce (jeśli masz taką możliwość).
- Jałowa gaza (kompresy gazowe) Występują w różnych rozmiarach (wybieraj te największe) Kładziemy je bezpośrednio na ranę (jeśli nie widać ciała obcego). Jeśli krwawienie jest obfite, weź od razu kilka sztuk.
- Bandaż elastyczny (lub opaska dziana) Lepiej sprawdza się bandaż elastyczny, ponieważ pozwala na kontrolowanie siły naciągu. Jeśli zaciągniesz go mocno podczas owijania stworzysz solidną siłę, która dociśnie gazę do rany. Możesz go też użyć do stworzenia dodatkowego punktowego ucisku na ranę – przyłóż go na gazę bez rozwijania (w formie wałka) i dowiń kolejnym opatrunkiem uciskowym.
Jak założyć opatrunek uciskowy krok po kroku
Gdy stajesz twarzą w twarz z krwotokiem, liczy się każda sekunda. Utrata dużej ilości krwi szybko prowadzi do wstrząsu, niedotlenienia mózgu, a ostatecznie do zatrzymania krążenia. Działaj zawsze według poniższego algorytmu – krok po kroku:
Ucisk bezpośredni ręką
Zanim zdążysz otworzyć apteczkę, rozpakować gazę i rozwinąć bandaż, uciekają cenne sekundy. Dlatego ucisk bezpośredni na ranę to zawsze krok numer jeden.
Jak to zrobić? Natychmiast po założeniu rękawiczek ochronnych przyłóż dłoń bezpośrednio do rany poszkodowanego i mocno dociśnij. Jeśli nie masz rękawiczek, a sytuacja jest krytyczna użyj jakiegoś czystego materiału, który masz akurat pod ręką (np.swojej koszulki).
Wykorzystaj ciężar własnego ciała – zwłaszcza jeśli rana znajduje się na nodze czy ręce pacjenta. Oprzyj ją o twarde podłoże. Uciskając wykorzystaj ciężar swojego ciała aby wzmocnić siłę ucisku. Taka strategia da czas Tobie (lub innej osobie ze świadków zdarzenia) na przygotowanie opatrunku z apteczki i wezwanie pomocy – 999/112
Uwaga! Jeśli pacjent jest przytomny i współpracuje możesz polecić mu aby sam uciskał ranę (jeśli jest w zasięgu jego rąk). To uwalnia Twoje ręce i daje czas na znalezienie apteczki i wezwanie pomocy.
Nałożenie gazy i bandażowanie
Gdy tylko pojawi się apteczka przechodzimy do założenia właściwego opatrunku.
- Wypełnienie rany – połóż na krwawiące miejsce grubą warstwę jałowej gazy (wybiera