Krwawienie z nosa – pierwsza pomoc u dzieci i dorosłych

Widok krwi, która nagle zaczyna lecieć z nosa, potrafi wywołać  spore zamieszanie. Na szczęście w większości przypadków wygląda to znacznie gorzej, niż jest w rzeczywistości. Niezależnie od tego, czy problem dotyczy przedszkolaka, czy dorosłego człowieka, udzielanie pierwszej pomocy opiera się na dokładnie tych samych zasadach.  Opanowanie nerwów i zastosowanie kilku technik wystarczy, aby szybko i skutecznie opanować sytuację bez potrzeby wzywania karetki.

Dlaczego krew leci z nosa

Zanim przejdziemy do tego, jak prawidłowo udzielić pierwszej pomocy, warto zrozumieć, dlaczego dochodzi do krwawienia z nosa. Nasza jama nosowa, a dokładniej jej przednia część, jest niezwykle bogata w gęstą sieć naczyń krwionośnych. Znajdują się one tuż pod cieniutką błoną śluzową, przez co są bardzo podatne na uszkodzenia.

Najczęstsze przyczyny krwawień to tak naprawdę proza życia.

• Uraz mechaniczny i mikrourazy – uraz głowy w czasie jazdy na rowerze, uderzenie piłką na lekcji W-F, ale też… nie oszukujmy się – bardzo powszechne u dzieci (i nie tylko) intensywne dłubanie w nosie;)
• Suche powietrze i klimatyzacja – w sezonie grzewczym błona śluzowa ulega mocnemu wysuszeniu. Staje się krucha, pęka i krwawi przy najmniejszym podrażnieniu, np. podczas mocnego kichnięcia.
• Infekcje i alergie – ostry katar, stan zapalny śluzówki czy częste pocieranie nosa chusteczką osłabiają naczynia.
• Skoki ciśnienia – u dorosłych nagłe krwawienie z nosa to bardzo często wentyl bezpieczeństwa przy nieuregulowanym nadciśnieniu tętniczym. Ten przykład wart jest zapamiętania, ponieważ nadciśnienie tętnicze rozwija się po cichu, a samoistne krwawienie z nosa może być jednym z pierwszych zauważalnych objawów. 

Pierwsza pomoc przy krwawieniu z nosa u dorosłego

Wyobraź sobie, że siedzisz w biurze i nagle czujesz ciepło rozlewające się na wardze. Z nosa zaczyna “kapać” Co robisz? Zapomnij o babcinych radach, i zastosuj ten prosty ratowniczy standard.

1. Pozycja siedząca – usiądź wygodnie.  Stres i widok krwi może przyprawić o omdlenie. Zdecydowanie lepiej jest osunąć się na ziemię z krzesła niż upaść z pozycji stojącej.
2. Pochylenie głowy DO PRZODU – to klucz! Pochyl się do przodu, tak jakbyś chciał spojrzeć na własne buty. Krew ma swobodnie spływać na zewnątrz (do miski, chusteczki lub na podłogę) A co się stanie jeśli pochylisz głowę do tyłu? Trudno będzie ją wypluwać i pozostanie Ci  połykać swoją krew. Żołądek tego nie lubi i może się zbuntować. Uwierz mi – krwawienie z nosa i wymioty to kiepskie połączenie;)
3. Ucisk skrzydełek nosa-  użyj kciuka i palca wskazującego. Zaciśnij nos w jego miękkiej części (skrzydełka nosa). Jeśli będziesz ściskał twardą kość nosową na górze, nacisk na krwawiące naczynia będzie zerowy i nic to nie da!
4. Oddychanie przez usta – spokojnie i miarowo.
5. Zimny okład –  połóż go na kark i szyję. Zimno obkurcza naczynia krwionośne, wspomagając proces krzepnięcia.

Trzymaj mocny ucisk przez minimum 10-15 minut bez przerwy. Nie puszczaj palców co 30 sekund, żeby sprawdzić, „czy jeszcze leci”, bo w ten sposób nigdy nie pozwolisz na uformowanie się stabilnego skrzepu!

Pierwsza pomoc przy krwawieniu z nosa u dziecka

Fizjologia krzepnięcia krwi u dziecka jest taka sama jak u dorosłego, ale psychologia zdarzenia to już zupełnie inna liga. Tym razem masz niewielką szansę na współpracę. Dziecko na widok własnej krwi wpada w przerażenie, krzyczy, wierci się i płacze. Płacz z kolei podnosi ciśnienie krwi w głowie, co… nasila krwawienie. Błędne koło. Dlatego tym bardziej Ty musisz zachować zimną krew 😉

1. Uspokojenie i bezpieczna pozycja- Twój spokój to jedyne lekarstwo na panikę malucha. Posadź dziecko na swoich kolanach, i powiedz stanowczym, ale spokojnym głosem, że to nic groźnego, i że za chwilę krew przestanie lecieć.
2. Głowa w dół – podobnie jak u dorosłego, pochylamy głowę dziecka do przodu.
3. Ty wykonujesz ucisk – dziecko nie będzie w stanie skutecznie i wystarczająco długo uciskać swojego nosa. Zrób to sam. Chwyć miękkie skrzydełka nosa palcami i trzymaj (w przypadku starszych dzieci warto aby spróbowały zrobić to samodzielnie)
4. Odwrócenie uwagi – czas ucisku (10 minut) dla przerażonego malucha to wieczność. Włącz mu bajkę na telefonie, opowiadaj historię, śpiewaj. Zrób wszystko, aby zapomniało, że trzymasz je za nos w wymuszonej pozycji.

Czego nie robić przy krwawieniu z nosa

W pierwszej pomocy często naprawiamy błędy powielane z pokolenia na pokolenie. Oto lista zakazanych praktyk:

• Odchylanie głowy do tyłu: To najgorszy możliwy błąd! Przy odchyleniu głowy do tyłu krew nie przestaje lecieć – ona po prostu spływa po tylnej ścianie gardła do żołądka. Efekt? Po kilkunastu minutach poszkodowany ma mdłości i dostaje chlustających wymiotów pełnych przetrawionej krwi. Wygląda to dosłownie jak scena z horroru. Dodatkowo jeśli dojdzie do zaburzeń świadomości istnieje ryzyko zachłyśnięcia.
• Wpychanie do nosa waty, chusteczek – kiedy wciśniesz w nos suchą watę, krzepnąca krew doskonale wklei się w jej włókna. Gdy za godzinę spróbujesz ten czop wyciągnąć, zerwiesz świeży skrzep i uruchomisz krwotok od nowa, często ze zdwojoną siłą.
• Wydmuchiwanie nosa zaraz po krwawieniu – po 15 minutach puszczasz nos i krew nie leci – super! Ale w nosie został duży, denerwujący skrzep. Wstrzymaj się z wydmuchiwaniem nosa przez co najmniej kilka godzin, aby naczynia krwionośne zdążyły się w pełni zregenerować.

Kiedy krwawienie z nosa wymaga pilnej pomocy medycznej

Większość krwawień zatamujesz sam na kanapie w salonie. Są jednak sytuacje, w których bez wahania musisz jechać na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) lub wezwać karetkę – 999/112

• Uraz twarzoczaszki – jeśli krwawienie jest wynikiem silnego uderzenia (wypadek samochodowy, uderzenie kijem baseballowym, upadek z dużej wysokości). Istnieje ryzyko złamania kości podstawy czaszki. Jeśli z nosa, oprócz krwi, wycieka przezroczysty płyn (płyn mózgowo-rdzeniowy), to stan bezpośredniego zagrożenia życia.
• Brak reakcji na ucisk –ściskasz skrzydełka nosa przez 20 minut, głowa jest pochylona, a krew nadal bez przerwy ciurkiem leci na podłogę.
• Problemy z krzepnięciem- pacjent na stałe przyjmuje silne leki przeciwzakrzepowe (potocznie „rozrzedzające krew”) i nie może samodzielnie zatamować wypływu.
• Zaburzenia świadomości – poszkodowany podczas krwawienia staje się blady, zgłasza silne mroczki przed oczami, zlewa się zimnym potem lub traci przytomność.

Nawracające krwawienia z nosa – kiedy to sygnał czegoś poważniejszego

Większość artykułów o pierwszej pomocy kończy się na zatamowaniu krwi, ale my musimy pójść krok dalej. Co, jeśli Twojemu dziecku lub Tobie krew z nosa leci 3 razy w tygodniu bez wyraźnego powodu?

Nawracające epizody, tzw. krwawienia nawykowe, nie powinny być bagatelizowane. Często jest to sygnał od organizmu, że system uległ awarii. Powinno Cię zaalarmować, jeśli oprócz częstych krwawień z nosa zauważasz:

• Błyskawiczne pojawianie się siniaków na ciele po najmniejszym dotyku (łatwe siniaczenie).
• Nienaturalnie długie krwawienie z drobnych ran (np. zacięcie przy goleniu krwawi przez pół godziny).
• Uciążliwe krwawienia z dziąseł podczas szczotkowania zębów.

Taki pakiet objawów to zawsze wskazanie do wizyty u lekarza. U dorosłych w pierwszej kolejności sprawdzamy ciśnienie tętnicze. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych niezbędna będzie również wizyta u lekarza otolaryngologa (laryngologa), który sprawdzi naczynia (często wystarczy prosty zabieg koagulacji, czyli „przypalenia” naczynek). Konieczne może być również badanie krwi zlecone przez lekarza rodzinnego lub hematologa, aby wykluczyć problemy z czynnikami krzepnięcia lub niedoborem płytek krwi.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania