Pozycja bezpieczna (boczna ustalona) – to prosta i niezwykle skuteczna technika w świecie udzielania pierwszej pomocy. To absolutna podstawa, którą każdy świadek zdarzenia może wykonać w oczekiwaniu na Zespół Ratownictwa Medycznego (ZRM)
Pozycja bezpieczna – co to jest?
Pozycja bezpieczna, zwana także pozycją boczną (boczną ustaloną) – jak wskazuje sama nazwa jest to układanie pacjenta na boku celem zapewnienia mu bezpieczeństwa i utrzymania drożność dróg oddechowych.
Pozycja bezpieczna – kiedy warto ją stosować
To niezwykle uniwersalny manewr. Układamy w ten sposób każdą osobę nieprzytomną (lub z obniżonym poziomem świadomości), która oddycha prawidłowo.
- Pacjent nieprzytomny – nie reaguje na bodźce z zewnątrz, nawet silne bodźce bólowe.
- Obniżony poziom świadomości – senność, brak logicznego kontaktu, trudności z utrzymywaniem pozycji stojącej czy siedzącej.
Jeśli chcesz poznać wszystkie elementy oceny stanu pacjenta według schematu ABCDE to wskazówki znajdziesz tutaj Ocena ABCDE w pierwszej pomocy! | Praktyka u Ratownika
Pozycja „na boku” Sprawdzi się idealnie w przypadku:
- Pacjentów po ataku padaczki (gdy drgawki już ustąpią).
- Osób po omdleniu, które długo nie odzyskują pełnej świadomości.
- Pacjentów w stanie upojenia alkoholowego lub po przedawkowaniu substancji psychoaktywnych (duże ryzyko zadławienia/zachłyśnięcia)
Kiedy nie stosować pozycji bezpiecznej
Pozycji bocznej ustalonej nie stosuje się gdy:
- poszkodowany nie oddycha (należy wtedy rozpocząć RKO) Czym jest resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)?
- przy podejrzeniu urazów kręgosłupa, miednicy, lub przy rozległych urazach (ryzyko masywnego krwawienia)
- jeśli poszkodowany jest przytomny, ale ma trudności z oddychaniem, pozycja boczna może je utrudnić.
Tutaj zawsze jest dyskusja w czasie szkolenia. Niektóre materiały do nauki pierwszej pomocy bezwzględnie zabraniają układania na boku pacjenta z urazem kręgosłupa. Szczególnie gdy podejrzewamy uraz w odcinku szyjnym (wypadki komunikacyjne, skoki do wody) Ma to uzasadnienie. Chcę tylko zwrócić waszą uwagę na jedną rzecz. Priorytetem zawsze będzie zapewnienie pacjentowi możliwości wydolnego oddechu! Spójrzcie na taki przykład.
Rowerzysta został potrącony przez auto osobowe. Upadł. Jest nieprzytomny, nie reaguje. Układamy go w pozycji bezpiecznej czy zostawiamy w pozycji zastanej?
Pytanie najważniejsze! – czy oddycha? Jeśli tak, to można go zostawić w tej pozycji, wezwać pomoc i pilnować obecności oddechu. Jeśli nie oddycha prawidłowo, lub charczy należy delikatnie udrożnić drogi oddechowe. Nie trzeba układać go w pozycji bezpiecznej. Wystarczy lekko odchylić mu głowę do tyłu. Czy uraz może się pogłębić? Tak może. Jednak pacjentów po urazie głowy najczęściej zabija niedrożność dróg oddechowych. Innymi słowy- to czy ma on uraz czy też nie, będzie bez znaczenia jeśli udusi się do czasu przyjazdu karetki.
Pozycja bezpieczna (boczna ustalona) krok po kroku
Oto metoda układania w pozycji bezpiecznej według wytycznych ERC (Europejska Rada Resuscytacji):
- Uklęknij z boku poszkodowanego i upewnij się, że obie jego nogi są wyprostowane.
- Ułóż rękę poszkodowanego bliższą tobie pod kątem prostym do tułowia, łokciem zgiętym, a dłonią skierowaną ku górze.
- Przełóż drugą rękę poszkodowanego w poprzek klatki piersiowej i przytrzymaj grzbietem dłoni do policzka poszkodowanego od twojej strony. • Twoją drugą ręką chwyć dalszą nogę poszkodowanego tuż nad kolanem i pociągnij ku górze, nie odrywając stopy poszkodowanego od podłoża.
- Przytrzymując grzbiet dłoni przy policzku pociągnij uniesioną nogę w swoja stronę, tak aby przeturlać poszkodowanego na bok w twoją stronę. • Popraw ułożenie nogi, za którą pociągnąłeś, tak aby była zgięta pod kątem prostym w stawie biodrowym i kolanowym.
- Odchyl głowę poszkodowanego ku tyłowi, upewniając się, że jego drogi oddechowe są drożne.
- Jeśli to konieczne, popraw ułożenie dłoni pod policzkiem, tak aby głowa pozostała odchylona, a twarz poszkodowanego zwrócona do podłoża umożliwiając wypływanie wszelkiej treści płynnej z ust poszkodowanego. • Regularnie sprawdzaj, czy poszkodowany oddycha prawidłowo.
- Nie zostawiaj bez opieki poszkodowanego, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. (jeśli na przykład musisz udzielić pomocy innym poszkodowanym)
Brzmi trochę jak kurs… jogi? Gdy na szkoleniu proszę, aby kursanci spróbowali wykonać ją samodzielnie to wychodzi z tego niezłe origami 😉
A teraz spróbujmy to nieco uprościć.
Układanie w pozycji bezpiecznej – poradnik ratownika medycznego.
Rzecz jasna wszystkie te szczegóły, książkowo opisane w procedurze układania na boku mają znaczenie, i coś wnoszą. Wiadomo, że praktykujący medyk ułoży na boku pacjenta szybko zgodnie z wszystkimi wskazówkami. Jednak dla osób, które po krótkim szkoleniu mają sprawnie udzielać pomocy na miejscu zdarzenia liczą się konkretne, praktyczne wskazówki. Tylko takie można zapamiętać i zastosować w realu i w stresie.
- uklęknij obok pacjenta i delikatnie przekręć go na bok
- ułóż jego dłoń pod policzkiem, i odchyl delikatnie jego głowę do tyłu
- sprawdź czy oddycha prawidłowo!
Pozycja bezpieczna – na którym boku układać pacjenta?
To pytanie zawsze pada na moich szkoleniach. W odpowiedzi zwykle mówicie, że na lewy, tłumacząc to lepszym krążeniem krwi w takim ułożeniu. I jest w tym trochę racji. Jednak w praktyce możesz układać na dowolną stronę. Priorytetem jest szybkie działanie i udrożnienie dróg oddechowych.
Pozycja bezpieczna – wyjątki
Jest jeden wyjątek, który warto znać. Pozycja bezpieczna u kobiety w ciąży. Dotyczy to kobiety w widocznej, zaawansowanej ciąży. Taką kobietę układamy na lewym boku. Unikniemy tzw. zespołu żyły głównej dolnej (uciśnięcia tej żyły przez ciężar brzucha) Zespół ten występuje rzadko, ale utrudnia napływ krwi do serca i może pogarszać stan ciężarnej.
Pacjent na boku i co dalej?
Czekamy na pomoc i obserwujemy obecność oddechu. Jeśli oddech pogarsza się lub ustaje -odchylamy jeszcze głowę do tyłu. Jeśli to nie pomaga prawdopodobnie doszło do zatrzymania krążenia i pacjent wymaga RKO. Czym jest resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)?
W takim przypadku koniecznie wykonaj ponownie telefon na numer alarmowy -999 /112 i powiedz, że sytuacja się zmieniła! Jak przeprowadzić rozmowę z dyspozytorem?
Pozycja bezpieczna – czy można ją wykonać u dzieci?
Tak! Cele pozostają bez zmian-szybkie ułożenie na boku, wydolny oddech i zabezpieczeni przed zachłyśnięciem. Pozycja bezpieczna u dzieci nie powinna przysporzyć kłopotów.
W przypadku niemowląt i małych dzieci staramy się zachować naturalne ułożenie. Układamy na boku, usta otwarte i skierowane w dół. Ułożenie powinno być stabilne. Aby sobie to ułatwić stosujemy podparcie pleców dziecka za pomocą poduszki lub koca zwiniętego w wałek. Niemowlęta możemy układać na boku trzymając je na rękach.
Uwaga‼ Jeśli u dziecka stwierdzasz nieprawidłowy oddech (wolny, płytki, charczący, pojedyncze westchnienia) i dodatkowo dziecko jest sine, wiotkie, nie reaguje na stymulację; NIE odwracaj na bok – rozpocznij RKO i wezwij pomoc 999/112 RKO u dzieci – Reanimacja i resuscytacja dziecka
Podsumowanie
Czasem najprostsze rzeczy sprawiają nam najwięcej trudności. Samo życie. W przypadku układania pacjenta w pozycji bezpiecznej nie musi tak być. Przemyśl raz jeszcze to, co tutaj przeczytałeś zamknij oczy i wyobraź sobie, że działasz. Pierwsza pomoc-dobrze podana, jest dla każdego. Ja w to wierzę, a Ty możesz się przekonać.
Chętnie dowiem się czy jest coś jeszcze, co wzbudza Twoje wątpliwości jeśli chodzi o stosowanie pozycji bezpiecznej.
Piotr Zabielski – zawodowy ratownik medyczny z 18-letnim doświadczeniem w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego. Specjalizuje się w medycynie ratunkowej oraz edukacji z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej. Instruktor pierwszej pomocy, autor szkoleń i materiałów edukacyjnych pod szyldem „Praktyka u ratownika”, których celem jest szerzenie praktycznej wiedzy ratującej życie. W swojej pracy stawia na proste, skuteczne procedury, które każdy świadek zdarzenia może z powodzeniem zastosować w sytuacji kryzysowej.
Zerknij też na:
Kursy pierwszej pomocy dla osób indywidualnych w Gdańsku
Kursy pierwszej pomocy dla szkół i przedszkoli
Pingback: Zadławienie u dziecka - jak udzielić pierwszej pomocy?
Pingback: Zadławienie u niemowlaka - pierwsza pomoc
Pingback: Uraz głowy u dziecka - pierwsza pomoc | Praktyka u Ratownika